हा लेख इंग्रजीत वाचा: Post Office Monthly Income Scheme (POMIS) 2026
पोस्ट ऑफिस मासिक उत्पन्न योजना (POMIS, सामान्यतः MIS) एकदाच जमा केलेल्या रकमेचे रूपांतर पाच वर्षांसाठी ठरावीक मासिक उत्पन्नात करते. तिला भारत सरकारचे पाठबळ आहे आणि निवृत्त व्यक्ती, गृहिणी तसेच बाजारातील जोखमीशिवाय नियमित उत्पन्न हवे असलेल्या सर्वांमध्ये ती लोकप्रिय आहे. हा लेख राष्ट्रीय बचत (मासिक उत्पन्न खाते) योजना, 2019 आणि आयकर कायदा, 2025 च्या आधारे ही योजना समजावून सांगतो.
महत्त्वाचे मुद्दे
- ऑक्टोबर ते डिसेंबर 2026 साठी व्याजदर वार्षिक 7.4% आहे. खाते उघडतानाचा दर संपूर्ण पाच वर्षांसाठी कायम राहतो.
- एकल खात्यात ₹1,000 ते ₹9 लाख, आणि संयुक्त खात्यात ₹15 लाखांपर्यंत जमा करता येतात.
- व्याज दरमहा मिळते. सध्याच्या दराने ₹9 लाखांच्या ठेवीवर दरमहा ₹5,550 मिळतात.
- व्याज करपात्र आहे, आणि जमा रकमेवर कोणतीही करवजावट मिळत नाही.
खाते कोण उघडू शकते
- कोणतीही निवासी भारतीय प्रौढ व्यक्ती, एकट्याने किंवा जास्तीत जास्त तीन प्रौढांसह संयुक्तपणे.
- अल्पवयीन किंवा मानसिकदृष्ट्या अस्वस्थ व्यक्तीच्या वतीने पालक. 10 वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाचे अल्पवयीन स्वतःच्या नावाने खाते उघडू शकतात.
- अनिवासी भारतीय (NRI) खाते उघडू शकत नाहीत.
- पोस्ट ऑफिस बचत खाते आवश्यक आहे, कारण मासिक व्याज त्यातच जमा होते (किंवा सुविधा असल्यास ECS द्वारे बँक खात्यात).
जमा आणि व्याज थोडक्यात
| वैशिष्ट्य | नियम |
|---|---|
| किमान जमा | ₹1,000, आणि त्यानंतर ₹1,000 च्या पटीत |
| कमाल जमा | एकल खात्यात ₹9 लाख; संयुक्त खात्यात ₹15 लाख |
| वैयक्तिक मर्यादा | सर्व MIS खात्यांतील तुमची एकूण रक्कम, संयुक्त खात्यांतील तुमच्या समान हिश्शासह, ₹9 लाखांपेक्षा जास्त असू शकत नाही |
| जमा किती वेळा | प्रत्येक खात्यात एकदाच एकरकमी; मर्यादेत एकापेक्षा जास्त खाती उघडता येतात |
| मुदत | खाते उघडल्याच्या तारखेपासून पाच वर्षे |
| व्याजदर | वार्षिक 7.4% (ऑक्टोबर ते डिसेंबर 2026), खाते उघडल्यानंतर संपूर्ण मुदतीसाठी कायम |
| व्याज मिळण्याची पद्धत | दरमहा, सरळ व्याज म्हणून, तुमच्या बचत खात्यात |
बचत खात्यात पडून राहिलेल्या व्याजावर MIS चा दर नाही, तर फक्त 4% बचत दर मिळतो. संपूर्ण मासिक उत्पन्नाची गरज नसल्यास ते दरमहा आवर्ती ठेव (RD) किंवा तुमच्या उद्दिष्टाला साजेशा अन्य साधनात गुंतवण्याचा विचार करा.
दरमहा किती उत्पन्न मिळते
वार्षिक 7.4% दराने, करापूर्वी:
| ठेव | मासिक व्याज | वार्षिक व्याज | 5 वर्षांतील एकूण व्याज |
|---|---|---|---|
| ₹1 लाख | ₹617 | ₹7,400 | ₹37,000 |
| ₹5 लाख | ₹3,083 | ₹37,000 | ₹1,85,000 |
| ₹9 लाख (एकल कमाल) | ₹5,550 | ₹66,600 | ₹3,33,000 |
| ₹15 लाख (संयुक्त कमाल) | ₹9,250 | ₹1,11,000 | ₹5,55,000 |
मुदतपूर्तीला तुमची मूळ ठेव परत मिळते. व्याज चक्रवाढ न होता दरमहा दिले जात असल्याने मूळ रक्कम वाढत नाही, त्यामुळे पाच वर्षांत महागाईमुळे तिचे खरे मूल्य कमी होते.
मुदतपूर्व खाते बंद करणे
| केव्हा बंद केले | काय होते |
|---|---|
| एका वर्षाच्या आत | परवानगी नाही |
| एका वर्षानंतर पण तीन वर्षांपूर्वी | ठेवीच्या 2% वजा करून उर्वरित रक्कम परत |
| तीन वर्षांनंतर पण पाच वर्षांपूर्वी | ठेवीच्या 1% वजा करून उर्वरित रक्कम परत |
| खातेदाराच्या मृत्यूनंतर | खाते बंद करून रक्कम नामनिर्देशित व्यक्ती किंवा कायदेशीर वारसांना, मागील महिन्यापर्यंतच्या व्याजासह, दिली जाऊ शकते |
कर आकारणी
- ठेव: कलम 123 (पूर्वीचे कलम 80C) किंवा अन्य कोणत्याही कलमाखाली वजावट नाही.
- व्याज: तुमच्या उत्पन्नात मिळवले जाते आणि तुम्ही कोणतीही प्रणाली निवडली तरी तुमच्या स्लॅबनुसार कर लागतो. उगमस्थानी कर कापला गेला नसला तरी ते दरवर्षी विवरणपत्रात दाखवा.
- मूळ रकमेची परतफेड: मुदतपूर्तीला स्वतःची मूळ रक्कम परत मिळणे करपात्र नाही.
कमी कर स्लॅबमधील व्यक्तीसाठी करानंतरचा परतावा 7.4% च्या जवळपास राहतो. 30% स्लॅबमधील व्यक्तीसाठी तो सुमारे 5.1% इतका उरतो, जे पर्यायांची तुलना करताना महत्त्वाचे आहे.
POMIS आणि SCSS यांची तुलना
| वैशिष्ट्य | POMIS | ज्येष्ठ नागरिक बचत योजना (SCSS) |
|---|---|---|
| कोण गुंतवू शकते | कोणतीही निवासी प्रौढ व्यक्ती (आणि पालकांमार्फत अल्पवयीन) | 60 वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाचे निवासी (काही निवृत्तांसाठी 55 किंवा 50) |
| दर (ऑक्टोबर–डिसेंबर 2026) | 7.4% | 8.2% |
| व्याज | मासिक | तिमाही |
| कमाल ठेव | एकल ₹9 लाख, संयुक्त ₹15 लाख | ₹30 लाख |
| मुदत | 5 वर्षे | 5 वर्षे, 3 वर्षांनी वाढवता येते |
| ठेवीवर वजावट | नाही | कलम 123 अंतर्गत, फक्त जुन्या प्रणालीत |
पात्र ज्येष्ठ नागरिकांसाठी SCSS सहसा जास्त परतावा देते, त्यामुळे अनेक निवृत्त व्यक्ती आधी SCSS ची मर्यादा भरतात आणि अतिरिक्त मासिक उत्पन्नासाठी POMIS वापरतात. अधिक माहितीसाठी आमचे इंग्रजी लेख SCSS मार्गदर्शक आणि SCSS, POMIS, ॲन्युइटी आणि डेट फंडांची तुलना वाचा.
बलस्थाने आणि मर्यादा
| बलस्थाने | मर्यादा |
|---|---|
| भारत सरकारचे पाठबळ | व्याज पूर्णपणे करपात्र |
| ठरावीक, अंदाज बांधता येणारे मासिक उत्पन्न | चक्रवाढ नाही; मूळ रक्कम वाढत नाही |
| पाच वर्षांसाठी दर कायम | प्रति व्यक्ती ₹9 लाखांची मर्यादा |
| फक्त ज्येष्ठ नागरिकच नव्हे, सर्व प्रौढांसाठी | लवकर बंद केल्यास 1% ते 2% वजावट; पहिल्या वर्षी पैसे काढता येत नाहीत |
व्यावहारिक सूचना
- पती-पत्नी दोघेही स्वतंत्र एकल खात्यांत प्रत्येकी ₹9 लाख (एकूण ₹18 लाख) ठेवू शकतात, जे ₹15 लाखांच्या संयुक्त मर्यादेपेक्षा जास्त आहे.
- खाते उघडतानाच नामनिर्देशन करा आणि तुमचे केवायसी अद्ययावत ठेवा.
- मुदतपूर्तीची तारीख नोंदवा आणि पैसे पुढे कुठे जातील याचे आधीच नियोजन करा, कारण नवीन खात्याचा दर वेगळा असू शकतो.
- अचानक लागू शकणारे पैसे POMIS मध्ये न ठेवता आपत्कालीन निधीत ठेवा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
सध्या POMIS चा व्याजदर किती आहे?
1 ऑक्टोबर ते 31 डिसेंबर 2026 दरम्यान उघडलेल्या खात्यांसाठी वार्षिक 7.4%. दराचा दर तिमाहीला आढावा घेतला जातो, पण खाते उघडल्यानंतर तुमचा दर पाच वर्षांसाठी कायम राहतो.
₹5 लाखांवर दरमहा किती मिळेल?
7.4% दराने, करापूर्वी, सुमारे ₹3,083 दरमहा.
एकापेक्षा जास्त POMIS खाती उघडता येतात का?
होय, मात्र सर्व खात्यांतील तुमची एकूण रक्कम, संयुक्त खात्यांतील तुमच्या हिश्शासह, ₹9 लाखांपेक्षा जास्त असू शकत नाही.
POMIS चे व्याज करमुक्त आहे का?
नाही. व्याजावर तुमच्या स्लॅबनुसार कर लागतो, आणि ठेवीवर कोणतीही वजावट मिळत नाही.
पाच वर्षांपूर्वी पैसे काढता येतात का?
पहिल्या वर्षी नाही. एका वर्षानंतर ठेवीतून 2% वजावटीसह, आणि तीन वर्षांनंतर 1% वजावटीसह खाते बंद करता येते.
हेही वाचा: पीपीएफ 2026: नियम, व्याजदर, पैसे काढणे, मुदतवाढ आणि कर
Mutual fund investments are subject to market risks. Please read all scheme related documents carefully before investing.
अस्वीकरण: हा लेख केवळ सर्वसाधारण शैक्षणिक हेतूसाठी आहे. तो राष्ट्रीय बचत (मासिक उत्पन्न खाते) योजना, 2019, आयकर कायदा, 2025 आणि ऑक्टोबर ते डिसेंबर 2026 साठी अधिसूचित व्याजदर यांवर आधारित आहे, ज्यांत बदल होऊ शकतो. आकडे केवळ उदाहरणे आहेत, परताव्याचे आश्वासन नाहीत. हा गुंतवणूक किंवा कर सल्ला नाही आणि कोणत्याही उत्पादनाची शिफारस करत नाही. कृपया सध्याचे नियम आपल्या पोस्ट ऑफिसकडून तपासून घ्या, आणि निर्णय घेण्यापूर्वी सेबी-नोंदणीकृत गुंतवणूक सल्लागार किंवा चार्टर्ड अकाउंटंटचा सल्ला घ्या.


